Van concurrenten naar collega’s: Chris de Waard over de fusie van ‘zijn’ Sleutelstad met Unity.NU
verhaal, gepubliceerd op 04 Dec 2023, door Irma de Vries

Lokale omroepen Sleutelstad en Unity.NU werkten een lange tijd in hetzelfde verzorgingsgebied. Met het nieuwe omroepbestel op komst, besloten de twee omroepen te fuseren. Voor Chris de Waard, oprichter en hoofdredacteur van Sleutelstad in eerste instantie een ‘moetje’. Toch verliep het proces, ondanks lastige compromissen en opstappende bestuursleden, soepeler dan verwacht en is hij erg enthousiast: “Laten we er letterlijk het beste van maken: de beste lokale omroep!”

Al op achttienjarige leeftijd begon Chris de Waard als radiopiraat. “Studiootje bouwen”, noemt hij het. Hij zond destijds uit onder de naam Sleutelstad. “Dat was non-stop muziek en geen nieuws”. Later kwamen er enkele programma’s bij. “Nieuws071 was een van de eerste programma’s. En een kinderprogramma op zondagmiddag, Bengels heette dat.” Formeel was de zender toen een niet-landelijke commerciële radiozender.

Van commercieel naar publiek
“We waren commercieel tegen wil en dank.” Per gemeente kan er slechts één lokale omroep zijn. Dat was toen Unity.NU. “Ik kon toen alleen een commerciële frequentie overnemen, dus dat heb ik gedaan. Maar wat we uitzonden was meer publiek dan commercieel. We zijn altijd al gefocust geweest op nieuws.” Zo kwam er ook een nieuwssite bij, onder dezelfde naam. De radiozender en website bleven groeien en uiteindelijk stemde de gemeenteraad in 2018 unaniem voor Sleutelstad als lokale publieke omroep van Leiden, waarvoor zij concurreerden met Unity.NU. Unity.NU werd de omroep voor de gemeenten Oegstgeest, Voorschoten en Zoeterwoude.

In de jaren daarna kwam het steeds vaker voor dat verslaggevers van de concurrenten elkaar tegenkwamen ‘in het veld’ en over vergelijkbare zaken berichtten. Sleutelstad beperkte zich niet alleen tot Leiden, maar betrok ook ‘de regio’ in hun nieuwsaanbod. En andersom berichtte Unity.NU ook over Leiden. “Eigenlijk deden we dubbel werk.”

Streekomroepen
“Toen kregen we vanuit de NLPO te horen dat er streekomroepen zouden gaan komen.” Per 1 januari 2026 moeten de ruim driehonderd lokale omroepen in Nederland omvormen tot tachtig streekomroepen. Die streekomroepen hebben dan een groter gebied en krijgen daarvoor meer budget. “Door die ontwikkelingen zijn de besturen van beide omroepen met elkaar gaan praten.” Een fusie leek al snel de oplossing. “Waar zijn we mee bezig? We moeten hier toch gewoon één club van maken?”. De Waard en Rudo Slappendel, directeur van Unity.NU, kregen toen de opdracht met elkaar in gesprek te gaan. “Met een mediator om het gesprek in goede banen te leiden. Dat leek het bestuur toen nodig.” Tot hun eigen verbazing verliepen de gespreken meteen goed: “Dit gaat gewoon gebeuren. We kunnen ons er wel tegen verzetten, maar laten we er letterlijk het beste van maken: de beste lokale omroep!”.

Waar zijn we mee bezig? We moeten hier toch gewoon één club van maken?

Identiteit
Toch ging niet alles zonder slag en stoot. Het moeilijkste geschil ging over de identiteit van de nieuwe omroep. De besturen van beide omroepen wilden samengaan onder een nieuwe naam, op een nieuwe plek. “Daar zijn we niet goed uit gekomen. Ik wilde koste wat het kost de naam Sleutelstad behouden. Daarvoor is in Leiden breed draagvlak. En ik kon ook niet echt een logische nieuwe naam verzinnen.” Uiteindelijk kwamen De Waard en Slappendel tot een compromis. “Het is nu Unity.NU met het nieuws van Sleutelstad.” Op die manier is Unity de naam van de omroep en is Sleutelstad de nieuwstak. De Waard is blij dat de nieuwssite van Sleutelstad zo wordt behouden. “We vonden onze site sowieso beter. En blijkbaar vondt Unity dat zelf ook. Hun site bestaat inmiddels niet meer.”

Chris de Waard: “Ik wilde koste wat het kost de naam Sleutelstad behouden. Daarvoor is in Leiden breed draagvlak.”

Hoewel Slappendel en De Waard tevreden waren met dit compromis, was het bestuur van Sleutelstad minder blij. “We kwamen toen met onze eigen besturen in conflict. Die wilden koste wat het kost een nieuwe naam en een nieuwe plek.” Uiteindelijk haalde het naamsvoorstel wel de meerderheid van het bestuur. De wens van het bestuur om onder één dak verder te gaan werd ook niet vervuld. Beide studio’s worden nog gebruikt. Zelf ziet De Waard hier geen probleem in. “Zie het als een bedrijf met twee vestigingen, dat vindt ook niemand gek.” De besturen dachten hier anders over. “Er zijn 4 bestuursleden opgestapt die het er niet mee eens waren. Dus gaan we met de rest verder.”

Voorbeeldfunctie
Hoewel De Waard ‘zijn’ Sleutelstad nu moet delen, staat hij er erg nuchter in. “Het is voor Rudo net zo lastig als voor mij. Het is een moetje. Als het niet had gehoeven, had ik het niet gedaan. Maar je weet dat het moet. Iedereen om me heen roept: “Hè hè, eindelijk!” De buitenwereld vindt het allemaal erg logisch.” Sleutelstad en Unity.NU lopen met de fusie voor op een groot aantal lokale omroepen in Nederland. “We horen vaak dat omroepen ons zien als voorbeeld, zeker hoe we ermee omgaan. De mensen die ons een voorbeeld noemen vinden het waarschijnlijk nog steeds raar dat we niet voor één nieuwe naam kiezen, maar verder zijn ze wel enthousiast.”

Iedereen om me heen roept: “Hè hè, eindelijk!”. De buitenwereld vindt het allemaal erg logisch.

Meer handjes, meer geld
De Waard benadrukt de voordelen van de fusie. “Het zorgt nou eenmaal voor meer handjes en meer geld. We redden ons nu ook wel, maar niet royaal. Er zijn zeker wensen waar nu geen middelen voor zijn. Bijvoorbeeld een paar extra betaalde mensen voor een stevigere basis. Dat zou wel heel relaxed zijn.” Ook is hij blij dat de continuïteit van lokaal nieuws hiermee gewaarborgd kan worden. “Dichtbij huis is nou eenmaal wat mensen willen.”

Vanaf 2026 kent Nederland dus streekomroepen, regionale omroepen op provincieniveau en landelijke omroepen. De Waard ziet wel een mogelijk gevaar in dit nieuwe stelsel. “Ik denk dat streekomroepen en regionale omroepen wel eens in elkaars vaarwater kunnen gaan zitten. Streekomroepen mogen niet zó groot worden dat ze het bereik van een regionale omroep naderen, maar in Drenthe heb je bijvoorbeeld minder gemeenten. Dan zit je al snel in de buurt van een regionale omroep. Gelukkig valt dat hier wel mee. Wij gaan niet concurreren met Omroep West, volgens mij vullen we elkaar mooi aan.”

De Waard ziet de komende tijd positief in. Over de uitslag van de afgelopen verkiezingen maakt hij zich dan ook niet zo veel zorgen. “Wilders heeft wel gezegd geen fan van de publieke omroep te zijn. En ik geloof ook dat Omtzigt en Yesilgz zouden willen bezuinigen op de publieke omroep. Maar ik heb het idee dat dat meer gaat om het landelijke. Ik hoop dat dat ons niet zo zal raken. En als dat wel zo is, moeten we misschien onze fusienaam maar veranderen in ‘Ongehoord Leiden’, misschien mogen we dan wel blijven!”