‘Als je je laat leiden door geld moet je dit soort dingen niet doen’
verhaal, gepubliceerd op 16 Sep 2019, door Femke van Amerongen

Zomaar een verhaal loslaten, dat doet Marieke van Essen niet. De betrokkenheid die zij bij de regionale journalistiek voelt, ziet ze bij veel journalisten van nu niet terug. ‘Maar mijn blik staat altijd journalistiek gericht, ik ben dan ook wel een gekkie.‘

Het mooiste aan de regionale journalistiek is voor Marieke van Essen (55) het brede spectrum: van moorden tot een weggelopen kat en van de fietsvierdaagse tot de vergaderingen in de gemeenteraad. De stapels kranten in haar huis, de vastberadenheid in haar ogen en het fanatisme als ze over regionaal nieuws praat, verraden dat dit meer dan alleen haar werk is. ‘Ik zie mijn vak meer als een levenshouding. Je trekt nooit de deur achter je dicht.’

Te goed
Al meer dan tweeëntwintig jaar is deze strijdlustige journalist werkzaam als ‘waakhond’, zoals ze het zelf noemt. Inmiddels werkt ze al een dikke dertien jaar voor De Telegraaf als freelance correspondent in de regio Haaglanden. Maar had je Marieke in haar studententijd gevraagd voor welk medium ze later werkzaam zou zijn, had ze dit nooit geantwoord.

‘Ik vond De Telegraaf niet bij me passen, voelde me er te goed voor. Thuis lazen we per slot van rekening de Volkskrant. Maar een baan als correspondent hier in de regio zag ik wel zitten.’ En dus trok ze de stoute schoenen aan en sloot ze een deal.

Moordzaak
‘Ik kwam binnen en zei: ‘’Nou, best leuk en aardig allemaal, maar ik wil een aantal dingen doen. Een hiervan is de moord op dat meisje oplossen.’’’. Dat meisje was Anneke van der Stap. Eind juli 2005 werd haar lichaam langs het Jaagpad in Rijswijk gevonden. Marieke was al enige tijd bezig met deze ‘Rijswijkse moordzaak’ en wist het zeker: zij zal deze zaak oplossen.

Tijdens haar onderzoek werd een soortgelijke moordzaak in Putten opgelost, in de zin dat een nieuwe verdachte werd aangewezen: Ronald P. ‘Ik dacht gelijk: hij zal het kunnen zijn. Hij woonde in de buurt en er waren wat signalen. Onderzoeken is ook uitsluiten.’

En zo is Marieke overal gaan aanbellen om te achterhalen hoe zijn leven in elkaar zat. Zonder politiebronnen of -dossiers. Ronald P. bleek schuldig. Twee en een half jaar was zij dag in dag uit – naast de dagelijkse stroom van artikelen – bezig met onderzoeken van deze moordzaak. Voor een schamele achthonderd euro. ‘Als je je laat leiden door geld moet je dit soort dingen niet doen. Het moet je roeping zijn, van binnenuit moet er een drive zijn.’

‘Ooit is gezegd dat je een mooi verhaal nooit geweld aan moet doen met de waarheid. Dus dat een mooi verhaal leading moet zijn. Maar dit is pertinent onjuist. De waarheid staat ten alle tijden voorop. En als het dan vervolgens geen mooi verhaal is? Jammer dan.’

Gekkie
Het commitment waar Marieke het over heeft, ziet ze in de journalistiek steeds verder afbrokkelen. ’Toen de typemachines nog bron van inkomsten waren, stond de regionale journalistiek in regio Haaglanden vooral bekend om diepgravende analyses en misstanden aan de kaak stellen.’

Tegenwoordig ontbreekt volgens Marieke de tijd en ruimte hiervoor. Maar vooral het gebrek aan geld verklaart volgens Marieke waarom journalisten deze onderzoekende vorm van regionale journalistiek links laten liggen. ‘Journalisten komen niet meer voor dertig cent per woord hun bed uit.’

‘Dan moet je wel echt bevlogen zijn. Ik ben dat wel maar ik ben dan ook van de oude stempel. Voor mij is journalist zijn geen vak maar soort van levenshouding. Mijn hele leven draait om journalistiek. Je bent nooit vrij. Natuurlijk, je moet ook andere dingen doen. Je laat de hond uit of staat langs de lijn op het hockeyveld. Maar mijn blik staat altijd journalistiek gericht, ik ben dan ook wel een gekkie.’

Klein radertje
Maar wel een gekkie met een drive. Want van wapenstokken in haar nek of natgespoten worden door spuitwapens van de politie, daar kijkt ze niet van op. ‘Ze wisten niet dat ik van de pers was’, vertelt ze lachend. Er waren toen rellen in Rotterdam, een demonstratie tegen Turkse minister Kaya. ‘Het was midden in de nacht. De NOS, RTL Nieuws, alle grote nieuwszenders waren al naar huis. Maar ik dacht: ik blijf.’

De rellen liepen uit op een grote ravage en Marieke besloot alles wat ze zag live te tweeten. ‘Tot diep in de nacht hebben mensen deze gebeurtenis via mijn liveblog gevolgd. Op zo’n moment ben je echt één met het nieuws. Je voelt mee met zowel politie als demonstranten. Al ben je daar een klein radertje in, het voelt goed dat het publiek door mijn ogen dit nieuws kan volgen. Alsof ze er zelf bij zijn. ‘

Marieke zou graag zien dat er meer slagkracht komt in de regionale journalistiek. Vooral voor de inwoners vindt zij dit van belang. ‘Echte misstanden, schrijnende gevallen tot de bodem uitzoeken. Hiermee verbinden en ontlasten. De lokale bevolking helpen.’ Maar ze ziet het somber in. ‘Redacties zijn helemaal uitgekleed. Dus dit zal wel steeds moeilijker worden.’ Toch is Marieke van plan nog veel regionale misstanden aan de kaak te stellen. Tijd of geen tijd, geld of geen geld. Echt een gekkie.