Techjournalist Joost Schellevis: ‘De journalistiek is meegegroeid met de realiteit van tech in de samenleving.’
interview, gepubliceerd op 18 Oct 2020, door Guus Weggemans

Hij begon als stagiair bij techwebsite Tweakers en schrijft nu bij de NOS verhalen over de coronacijfers: voor Joost Schellevis was 2020 misschien wel het drukste jaar ooit. Als techjournalist bij de publieke omroep houdt hij zich al jaren bezig met het raakvlak tussen technologie en maatschappij.

Foto: Sebastiaan ter Burg

 

We bellen met elkaar terwijl Schellevis onderweg is in de auto: ondanks zijn drukke agenda heeft hij op deze manier toch wat tijd vrij weten te maken voor het interview. Het aantal coronabesmettingen in Nederland neemt al een aantal weken gestaag toe.

De coronacrisis is nu al een tijd gaande: gedurende deze periode ben je druk bezig met de coronacijfers en de verhalen eromheen. Hoe combineer je deze relatief nieuwe situatie met je achtergrond als techjournalist?

‘Dat gebeurt op verschillende manieren. Aan de ene kant gaat het normale werk door en loopt het, samen met het coronanieuws, een beetje langs elkaar. Maar er is ook sprake van vertraging of uitstel bij sommige onderwerpen in de techjournalistiek. Ik ben eerder dit jaar bij het cijferteam van de NOS gekomen, waar we nu met drie man schrijven over de laatste coronacijfers van het RIVM. Daarbij kijken we bijvoorbeeld ook naar de lancering van de Nederlandse corona-app.’

De CoronaMelder-app wordt op zaterdag 10 oktober uitgebracht, enkele dagen na het interview. Via de app van de Rijksoverheid worden gebruikers gewaarschuwd wanneer ze in de buurt geweest zijn van iemand die positief is getest op het coronavirus.

Denk je dat, misschien ook wel mede door de coronacrisis, techjournalistiek steeds belangrijker gaat worden?

‘Tech was al belangrijker aan het worden, ook voor corona. Maar door de coronacrisis zijn we nog meer afhankelijk geworden van ICT. Denk bijvoorbeeld aan thuiswerken: dankzij technologie kunnen veel bedrijven nu doordraaien tijdens de crisis. Hadden we het coronavirus gehad in 1970, dan zouden we binders met dossiers thuis opgestuurd krijgen. Daarnaast is het natuurlijk ook beter mogelijk om contact met anderen te onderhouden, ook al spreek je fysiek niet of weinig af.’

Maar dat technologie ook tijdens de coronacrisis nadelen kan hebben, is volgens Schellevis onderdeel van de realiteit.

‘Natuurlijk zijn er nog steeds risico’s. Zo worden verkiezingscampagnes nu grotendeels online gehouden. Dat maakt ze kwetsbaar voor beïnvloeding.’

Op 3 november 2020 vinden de Amerikaanse presidentsverkiezingen plaats, en op 17 maart volgend jaar mogen we in Nederland naar de stembus voor de Tweede Kamerverkiezingen.

‘Ook zaken als online oplichting en ransomware zijn tijdens de coronacrisis nog steeds problematisch. De dreiging is er niet minder op geworden.’

Toen je zelf de journalistieke wereld indook, was techjournalisme vergeleken met nu relatief onbekend, of werd het vaak gezien als een niche. Wat dreef jou richting deze tak van de journalistiek?

‘Vroeger was techjournalistiek er wel een beetje, zoals bij websites als Tweakers en Webwereld. Maar zij waren toen minder algemeen dan tech nu: het werd meer beschouwd als een niche. Het is eigenlijk toeval geweest dat ik in de techjournalistiek beland ben. Ik werd stagiair bij Tweakers in 2009, maar had daarnaast ook gesolliciteerd bij onder meer de Groene Amsterdammer.’

Schellevis deed tevens een gooi naar een stageplek bij zijn latere werkgever, de NOS. Hij werd toen niet gekozen. ‘De NOS is altijd een populaire stageplaats.’

Na zijn stage bleef Schellevis in dienst bij Tweakers, dat zich steeds meer ging richten op maatschappelijke tech-onderwerpen als internetprivacy en cybercriminaliteit. In 2015 maakte hij de overstap naar de NOS.

Zelf houd je je veel bezig met het raakvlak tussen tech en maatschappij. Vind je dat het belang van specialistische techjournalistiek nog veel wordt onderschat?

‘In algemene zin is technologie nu belangrijk vanwege onze afhankelijkheid ervan. Net als bij andere disciplines binnen de journalistiek kent de techjournalistiek ook specialisten en zijn er maatschappelijke raakvlakken. Wel is het zo dat niet elk medium een aparte techredactie heeft. De Telegraaf en het AD bijvoorbeeld, maar dat betekent niet dat zij nooit over tech schrijven.’

Schellevis benadrukt dat er steeds meer algemene aandacht is gekomen voor techjournalistiek. Zo is Tweakers inmiddels onderdeel geworden van DPG Media.

‘Er is, vergeleken met ongeveer vier jaar geleden, een hoop veranderd. Tech is een veel serieuzer thema geworden en de nieuwswaarde is toegenomen. Denk aan Arjen Lubach’s verhaal over de bevoegdheden van de inlichtingendiensten.’

De bewuste uitzending van Zondag met Lubach, waarin de presentator zijn zorgen uitte over de zogenoemde Sleepwet, leidde tot een referendum in 2018: een meerderheid sprak zich negatief uit over de wet, wat leidde tot aanpassingen.

‘De journalistiek is meegegroeid met de realiteit van technologie in de samenleving, want de nieuwswaarde wordt steeds beter begrepen. Je ziet ook dat jongeren, die opgroeien met technologie, belang hebben bij techjournalistiek.’

Stel dat de coronacrisis uiteindelijk een keer voorbij is, of dat de werkdruk op het terrein van de coronacijfers in ieder geval afneemt. Heb je al plannen voor wanneer het zover is?

‘Dan ga ik weer dieper duiken in mijn eigen onderzoek rond andere vraagstukken.’

Dat tech-onderwerpen, die niet direct met corona te maken hebben, nu op een lager pitje staan, is volgens Schellevis niet het einde van de wereld.

‘De toevoeging van de verhalen rond de coronacijfers is de moeite waard: je zet de realiteit van corona om in werk. Het is goed om op dat vlak iets toe te kunnen voegen, want er zit een duidelijke nieuwswaarde aan. Dat geeft zeker voldoening.’