‘In Europa’ of toch ‘In Nederland’?
reportage, gepubliceerd op 17 Sep 2018, door Linus Verloop
Het Binnenhof stroomt vol voor Open Monumentendag. (Foto’s en tekst: Linus Verloop)

Het is even na tienen in de ochtend op zaterdag 8 september. Vandaag is de aftrap van de Open Monumentendag in Nederland, waarbij honderden monumenten door het hele land vrij te bezoeken zijn. Het thema is ‘In Europa’, wat betekent dat er veel aandacht zou moeten zijn voor wat ons als Europa aan elkaar bindt.

De bestemming vandaag is Den Haag, een stad met een rijke geschiedenis. Het Binnenhof staat vol bezoekers, terwijl de tonen van ‘Oh oh Den Haag’ vanuit de dj-booth over de binnenplaats schallen. De sfeer is gemoedelijk, en de bezoekers lijken ernaar uit te kijken om nationale monumenten zoals de Ridderzaal te kunnen bezoeken. Veel van de monumenten rond het Binnenhof zijn ongetwijfeld van onschatbare waarde voor de Nederlandse geschiedenis.

De vraag is echter hoe de organisatie erin slaagt om deze monumenten aan de rest van Europa te binden. In een tijdperk waarin Europa gebukt gaat onder een zekere interne strijd en meer verdeeld lijkt dan ooit, is juist dit thema interessant.

De Ridderzaal, geopend op Open Monumentendag. (Foto: Linus Verloop)

Open Monumentendag: een trekpleister voor toeristen

Wat meteen opvalt is dat de Open Monumentendag niet alleen interesse weet te wekken onder Nederlanders. Bij alle monumenten zijn toeristen aanwezig, die hun ogen de kost doen. Schitterende monumenten als de Ridderzaal en het gebouw van de Nederlandse Handelsmaatschappij, die normaal gesproken niet ieder weekend vrij te bezoeken zijn, staan nu vol bezoekers, velen van hen van buiten Nederland.

Dat de organisatie van Open Monumentendag hier rekening mee heeft gehouden moge duidelijk zijn. Rond het Binnenhof staan her en der kraampjes met vlaggen waarop ‘Tourist Information’ te lezen is. Het spreekt voor zich dat het voor toeristen een aantrekkelijk idee is om een stad te bezoeken waar alle monumenten kosteloos te bezoeken zijn. Daarnaast zijn bij ieder monument medewerkers aanwezig die, zo nodig in het Engels, informatie en uitleg kunnen geven over de te bezoeken monumenten.

‘In Europa’: een geslaagd thema?

Afgezien van het feit dat de Open Monumentendag toeristen de kans biedt om meer te leren over de Nederlandse geschiedenis, is niet meteen duidelijk hoe het thema tot uiting komt. Met het thema ‘In Europa’ zou het niet onverwachts zijn om bijvoorbeeld informatie bij monumenten aan te treffen die uitlegt hoe het monument in verbinding staat met andere Europese monumenten. Ook worden de monumenten op geen moment in een bredere Europese context geplaatst.

De organisatie bevestigt dat deze verbintenis alleen naar voren komt door het openstellen van de monumenten. Het accent op onze Europese identiteit moet naar voren komen door het aanbieden van informatie over voornamelijk de Nederlandse geschiedenis. Dit is begrijpelijk, maar met het kiezen van een dergelijk thema was de verwachting toch dat er meer ruimte zou zijn voor buitenlandse invloeden of geschiedenis.

Wat wel vermeld mag worden, is dat de organisatie van de Open Monumentendag in Den Haag een zeer fraaie applicatie heeft gemaakt voor smartphones. Hierop kunnen bezoekers een kaart zien van de te bezoeken monumenten, en bij het selecteren van een van deze monumenten wordt er informatie over de betreffende locatie gevonden. Dit werkt allemaal zeer soepel, en is zeker de moeite waard voor diegenen die graag meer informatie willen over de verschillende locaties.

Al met al biedt de Open Monumentendag bezoekers een mooie kans om bijzondere locaties te bezoeken en hier meer over te leren. Dat het thema op de dag zelf iets minder uit de verf kwam is spijtig, maar betekent zeker niet dat Open Monumentendag in Den Haag een domper was. In tegendeel, Open Monumentendag is dé dag met uitstek voor Nederlanders om zich onder te laten dompelen in hun eigen cultuur en geschiedenis.