Hans Heijt over zijn werk als verslaggever bij het ANP: ‘Wij proberen heel snel te zijn, maar betrouwbaarheid is in ons werk belangrijker dan snelheid’
interview, gepubliceerd op 24 Feb 2024, door Michiel Mulder

Ruim dertig jaar is Hans Heijt al werkzaam in de journalistiek. Na zijn studie geschiedenis aan de Universiteit Leiden, met een afstudeerrichting in de geschiedenis van Latijns-Amerika, begon hij zijn journalistieke carrière met een stage bij dagblad Het Binnenhof in Den Haag. Later, als verslaggever voor de Provinciale Zeeuwse Courant (PZC), kon hij, ook toen hij op een regioredactie werkte, zijn passie voor Latijns-Amerika in de praktijk brengen. Zo bezocht Heijt onder meer in het oerwoud van de Braziliaanse deelstaat Espírito Santo afstammelingen van Zeeuws-Vlamingen die in het begin van de 19e eeuw naar Brazilië waren geëmigreerd. Ook deed hij verslag van de Chiapas-opstand in Mexico tijdens de jaren 90, en was hij namens het ANP getuige van de verkiezing van Desi Bouterse als president van Suriname in 2010. Over zijn passie voor Latijns-Amerika zegt Heijt ‘Wanneer ik het wat rustiger heb, wil ik een boek schrijven over de Spaanse conquistadores in Latijns-Amerika.’

Hans Heijt poserend voor de fotomuur van het ANP. Foto: Michiel Mulder

Het is een regenachtige vrijdagmiddag wanneer ik door Hans Heijt wordt ontvangen op de redactie van het ANP in Den Haag. Met een vriendelijke lach word ik begroet door de vrolijke Heijt en krijg ik een rondleiding op de redactie. Hij draagt een donkerblauwe trui met een plaatje van een fiets erop. Fietsen is zijn hobby, zo omschrijft Heijt zichzelf als ‘een fervent fietser.’ Wanneer hij even vrij heeft trekt hij er dan ook het liefst op uit op zijn racefiets. Met trots laat hij mij bij binnenkomst de fotomuur van het ANP zien. Op deze muur is onder meer het huwelijk van koning Willem-Alexander en koningin Maxima in 2002 vastgelegd, is de deelname van wielrenner Tom Dumoulin aan de Tour de France te zien, en is er een plekje voor de voetbalwedstrijd Nederland-Spanje tijdens de finale van het WK voetbal in 2010. Deze muur met foto’s van historische gebeurtenissen in de recente Nederlandse geschiedenis ‘is typerend voor het werk van het ANP’ volgens Heijt. De persfotografen maken in opdracht van het ANP deze foto’s, vervolgens wordt dit via het ANP overgenomen door de landelijke media en andere afnemers. Later verschijnt het dan in de kranten en op allerlei andere plekken

Wanneer ik ook maar iets van twijfel heb of een bepaald verhaal klopt, dan publiceer ik het voor de zekerheid niet.

Met veel passie en een Zeeuwse tongval praat Heijt over zijn werk bij het ANP. ‘Het ANP is heel erg op het harde nieuws gericht, want wij hebben een belangrijke signaleringsfunctie voor andere media. Dus wij moeten korte berichten schrijven en snel werken.’ Dit in tegenstelling tot zijn eerdere werk als journalist bij Dagblad het Binnenhof en de PZC, waarbij hij ook de tijd had om bijvoorbeeld achtergrondverhalen en analyses te schrijven. ‘Waar ik vroeger soms wel een hele week had om een artikel te produceren, schrijf ik in mijn werk bij het ANP tussen de drie en vijf en artikelen gemiddeld per dag.’ Op zijn werkplek laat Heijt op de computer zien hoe de stukken die hij typt meteen overgenomen kunnen worden door landelijke media, regionale media en andere afnemersOok maakt het ANP gebruik van een speciaal persalarm, waarbij de afnemers van het ANP meteen aan de slag kunnen met dringend nieuws, zoals bijvoorbeeld in het geval van een moord of een aanslag. Wanneer ik naar de tijdsdruk vraag stelt hij dat juist het hectische hem erg aanspreekt in dit werk. ‘Met dat snelle nieuws zit er namelijk een bepaalde druk op, en dat werkt verslavend voor mij.’

Het belang van betrouwbaarheid

‘Wij proberen heel snel te zijn, maar betrouwbaarheid is in ons werk belangrijker dan snelheid’, zo stelt Heijt. Omdat het ANP als persbureau heel veel media van input voorziet moeten de afnemers erop kunnen vertrouwen dat de berichtgeving juist is. ‘Wanneer ik ook maar iets van twijfel heb of een bepaald verhaal klopt, dan publiceer ik het voor de zekerheid niet.’ Als hij bijvoorbeeld een belletje krijgt dat er een belangrijke Nederlander is overleden, moet Heijt er honderd procent zeker van zijn dat dit daadwerkelijk het geval is voor hij dit publiceert. ‘Het is immers erg pijnlijk wanneer dit niet het geval blijkt te zijn, en diegene plotseling via de media verneemt dat die overleden is.’ Dit maatschappelijke belang van betrouwbare informatie is toegenomen als gevolg van de opkomst van sociale media. ‘Dan krijg ik bijvoorbeeld een video binnen van een Russisch bombardement op een stad in Oekraïne die rondgaat op sociale media, maar blijken het beelden van ruim drie jaar geleden te zijn.’ Daarom wordt er volgens hem bij het ANP veel aandacht besteed aan Open Source Intelligence (OSINT) en bijscholing door middel van cursussen om beeldverificatie toe te kunnen passen. Wanneer er een verbetering is gemaakt in een artikel van het ANP dan wordt dit dan ook met hoge prioriteit doorgegeven aan de afnemers. Tegelijkertijd benadrukt hij dat fouten maken onvermijdelijk is, want ‘de journalistiek blijft mensenwerk, en daarom worden er overal in de journalistiek fouten gemaakt. Zo ook bij het ANP.’

Alleen in privésfeer heb ik het met vrienden en familie over politiek.

Politiek neutraal nieuws

Ook is het volgens Heijt in zijn werk heel belangrijk om politiek neutraal te blijven. ‘Waar bij landelijke media het nieuws vaak vanuit een bepaald politiek kader gepresenteerd wordt is het voor ons belangrijk om politiek neutraal te blijven en ons te richten tot het presenteren van de feiten.’ Daarbij is het volgens hem ook belangrijk om in het openbaar geen uitspraken over politiek te doen om zo geloofwaardig te kunnen blijven als ANP-verslaggever. ‘Ik probeer zo objectief en onafhankelijk mogelijk te blijven, daarom houd ik mij bij interviews politiek op de vlakte en doe ik nooit uitlatingen over politiek op sociale media. Alleen in privésfeer heb ik het met vrienden en familie over politiek.’ Wanneer ik vraag naar politieke neutraliteit in zijn tijd als verslaggever in Latijns-Amerika wijst hij mij wederom op het verschil tussen de media en persbureaus. Zo schreef Heijt in zijn tijd bij de PZC over de Chiapas-opstand in Mexico. Omdat hij toen voor een krant werkte, had hij meer vrijheid om meer analytische stukken te schrijven. ‘In de keuzes die je maakt als verslaggever kun je dan al niet helemaal objectief meer zijn.’ Als verslaggever namens het ANP bij de Surinaamse verkiezingen in 2010 moest hij zich daarentegen beperken tot alleen het zo goed mogelijk weergeven van de feiten. ‘Veel mensen, zowel in Suriname als in Nederland, hadden wel een bepaalde mening over de verkiezing van Desi Bouterse als president van Suriname in 2010. Daarom was het voor mij belangrijk om alleen de feiten weer te geven.’ Hierbij stelt Heijt dat juist vanwege de politieke gevoeligheid van dit onderwerp het cruciaal was om hoor en wederhoor goed toe te passen. ‘Daarom liet ik zowel de voorstanders, de tegenstanders als mensen met een middenpositie aan het woord over deze verkiezingswinst van Bouterse. Vervolgens was het aan de landelijke media om daar een bepaalde ideologische draai aan te geven.’

Getuige van de geschiedenis

‘Een van de interessantste dingen aan dit werk is dat je soms echt geschiedenis meemaakt’, vertelt Heijt over zijn werk bij het ANP. Zo was hij in 2010 als een van de weinige Nederlandse journalisten in Suriname tijdens de verkiezingen. Zijn stukken over deze gebeurtenis kon hij dan ook in veel andere media naderhand teruglezen. Ook de Irakoorlog maakte veel indruk op hem, omdat dit echt een mediaoorlog was. ‘Het was namelijk zo een belangrijke gebeurtenis in de wereldgeschiedenis en de beelden van de Irakoorlog werden live uitgezonden. Er kwamen voortdurend nieuwe beelden van de oorlog binnen van andere internationale persbureaus zoals het AFP of Reuters.’ Ten tijde van de Irakoorlog moest Heijt als buitenlandredacteur van het ANP dan ook regelmatig extra nachtdiensten draaien. ‘Er is 24 uur per dag iemand aanwezig op de redactie van het ANP. Maar ook na de reguliere werktijden ging het werk vaak gewoon door. Zo had ik toentertijd kort voor het begin van de oorlog ’s nachts de telefoon naast mijn bed staan en ben ik meerdere keren om 5 uur ’s ochtends wakker gebeld om aan het werk te gaan. ’

Ook de Amerikaanse presidentsverkiezingen van 2016 hebben veel indruk op hem gemaakt. ‘Zo leek het er ’s avonds aan het begin van mijn dienst op dat Hillary Clinton zou gaan winnen, maar toen ’s ochtends mijn shift er bijna op zat bleek dat Donald Trump de verkiezingen had gewonnen. Voor veel Nederlanders kwam dat als een verassing, maar ik had het als het ware voor mijn ogen zien gebeuren.’ Dit gebeurde precies andersom tijdens de Amerikaanse presidentsverkiezingen van 2004. ‘Toen dacht ik tijdens mijn nachtdienst dat Al Gore zou gaan winnen, maar toen ik na mijn werk thuis kwam en nog even op Teletekst keek zag ik tot mijn grote verbazing dat George Bush Junior gewonnen had.’ Als ik tot slot vraag wat hij het interessantste aan zijn werk vindt vertelt Heijt: ‘wanneer ik snel voor het einde van mijn dienst een stuk af schrijf, daarna in de auto stap om naar huis te gaan en vervolgens tijdens de rit mijn eigen tekst via de radio terug hoor op het nieuws.’

Een van de interessantste dingen aan dit werk is dat je soms echt geschiedenis meemaakt.